Gdy w 1995 roku Rasmus Lerdorf napisał kilka skryptów do monitorowania swojego CV online, nie spodziewał się, że właśnie tworzy coś, co zdominuje internet. Po 30 latach istnienia, język PHP wciąż działa w milionach stron internetowych i stanowi fundament takich gigantów jak Wikipedia, Facebook (na początku), czy WordPress. Jak to się stało, że coś stworzone „dla siebie” przetrwało trzy dekady i wciąż trzyma się zaskakująco dobrze?
Początki: Personal Home Page Tools
Wszystko zaczęło się w 1994 roku, gdy Rasmus Lerdorf stworzył zestaw prostych skryptów CGI napisanych w języku C, którymi śledził liczbę odwiedzin swojej strony. Nazwał to Personal Home Page Tools – czyli po prostu „narzędzia do domowej strony”.
Te skrypty szybko przekształciły się w coś większego. Lerdorf udostępnił je publicznie, a inni programiści zaczęli dodawać funkcje i rozwijać projekt. Tak narodził się PHP/FI – Personal Home Page / Forms Interpreter, który wspierał m.in. łączenie z bazami danych i dynamiczne generowanie treści.
Boom na dynamiczne strony
Lata 90. to eksplozja internetu. Ludzie chcieli tworzyć strony, które reagowały na użytkownika. HTML był statyczny, JavaScript jeszcze raczkował, a Java była ciężka. PHP okazało się idealnym wyborem: proste, łatwe do nauczenia i pozwalało na błyskawiczne tworzenie dynamicznych stron.
W 1997 roku zespół izraelskich programistów Zeev Suraski i Andi Gutmans przepisali rdzeń języka i stworzyli PHP 3, a rok później – PHP 4, oparte na silniku Zend Engine. Od tego momentu PHP przestało być tylko „hakiem” i stało się prawdziwym językiem programowania.
Szczyt popularności i narodziny WordPressa
Na przełomie lat 90. i 2000. PHP stało się najpopularniejszym językiem do tworzenia stron internetowych. Pojawiły się pierwsze frameworki, gotowe systemy CMS i ogromna społeczność. W 2003 roku światło dzienne ujrzał WordPress – oparty na PHP system blogowy, który z czasem zdominował internet. Do dziś obsługuje ponad 40% wszystkich stron internetowych.
PHP 5, 7 i powrót do formy
Wersja PHP 5 (2004) wprowadziła solidniejsze wsparcie dla programowania obiektowego – coś, czego wielu programistów wcześniej unikało w PHP jak ognia. Ale to PHP 7 (2015) przyniósł prawdziwą rewolucję – gigantyczny wzrost wydajności i nowoczesne funkcje, jak deklaracje typów czy operatory null coalescing (??).
Mimo że wiele osób wieszczyło śmierć PHP, wersja 7 okazała się jego drugą młodością. Dziś najnowsza wersja to PHP 8, z silnikiem JIT (Just-In-Time) i jeszcze lepszym wsparciem dla typowania i wydajności.
A może jednak to nie był żart?
PHP przez lata było obiektem drwin. Niektórzy programiści wyśmiewali jego składnię, niekonsekwencję i „brak elegancji”. Ale… działało. Szybko, łatwo i skutecznie. Jak mówi sam Rasmus: „To nigdy nie miało być ładne. To miało działać.”
I działa – od 30 lat. Miliony programistów zaczynało właśnie od PHP. Dla wielu to był pierwszy krok w stronę prawdziwego kodowania.
Co dalej?
Wciąż rozwijane przez The PHP Group, język ma przed sobą kolejne aktualizacje. PHP 8.4 i planowane PHP 8.5 pokazują, że to nie koniec – wręcz przeciwnie. Dzięki frameworkom takim jak Laravel, Symfony czy CMS-om jak WordPress czy Drupal, PHP nadal żyje – i to pełną parą.
Trzy dekady kodu, który zmienił internet
Można nie lubić PHP. Można na niego narzekać. Ale nie da się zaprzeczyć: świat internetu wyglądałby dziś zupełnie inaczej, gdyby nie Rasmus i jego Personal Home Page Tools.
30 lat później – dziękujemy, PHP. Dziękujemy, Rasmus.
